Nieuwe scenario's voor woningcorporaties in stedelijke ontwikkeling
De woningcorporaties zijn de afgelopen tien jaar een steeds grotere rol gaan spelen in de stedelijke ontwikkeling en vernieuwing. Corporaties hebben vanuit hun boeiende mix van maatschappelijk en commercieel ongelooflijk veel bereikt om bijzonder trots op te zijn. Maar hoe ontwikkelt zich dat met alle discussies van dit moment in de komende tien jaar?
Stipo heeft daarom aan 17 corporaties door heel Nederland gevraagd wat de 'ziel' is van de corporatie en hoe de woningcorporatie van 2020 er uit ziet en wat dit betekent voor de stedelijke ontwikkeling.
Toekomstreis
Met grote passie en openheid hebben de corporaties verteld over hun ideeën en hun toekomstreis. In de rapportage "Woningcorporatie 2020" geven wij een beeld van de bewegende wereld van de volkshuisvesters, die inmiddels ook veel andere activiteiten op zich nemen.
De bruteringsoperatie maakte van corporaties zelfstandige organisaties, gedreven door maatschappelijk ondernemerschap. Het gaat om meer dan het beheer van 2,4 miljoen woningen van de ongeveer 7 miljoen woningen in Nederland. Het gaat ook om buurt en wijkvernieuwing, om maatschappelijk vastgoed en gemengde wijken, om samenspel met gemeenten en vele partijen en om interpretatie van Europese regels.
24 gedreven gesprekspartners
Stipo werkt de laatste jaren in allerlei opdrachten voor woningcorporaties: van interdisciplinaire gebiedsontwikkeling tot stadsantropologie, van woonmilieuvisies tot natuurlijke wijkvernieuwing. We gingen in het eigen netwerk op reis en interviewden leidinggevenden en medewerkers: zeven directeuren, vier hoofden strategie en beleid, twee managers wonen, twee gebiedontwikkelaars, een manager leefbaarheid en participatie, een buurtconciërge, een vastgoedstrateeg, een programmamanager en een procesmanager.
Het verhaal van de corporaties is een actueel in het licht van het regeerakkoord van oktober 2010. Dit roept weer nieuwe vragen op over de positie van de corporaties en de gevolgen voor de wijkaanpak en de fysieke en sociale vernieuwing de komende jaren.
Terug naar de wortels
De rapportage over de woningcorporatie 2020 schetst de ontmoeting met trotse en gedreven gesprekspartners. Het maatschappelijk hart van de corporatie komt in alle gesprekken naar boven. Maar ook de frustratie dat de corporatiewereld landelijk gezien geen goed imago heeft en dat er veel te verbeteren is. Het is leven in een spagaat, zoeken naar een nieuwe balans. Meer naar beheer of juist naar innoverende stedelijke aanpak en vernieuwing en de inzet voor vitale wijken.
Vrijwel iedereen is het erover eens dat de woningcorporaties op weg naar 2020 terug gaan naar hun wortels. De Europese regelgeving, de afname van de nieuwbouw en de voortgaande verschuiving naar koop zullen het sociale huurdeel doen slinken. Er komt meer aandacht voor de bestaande voorraad. Dit kan ertoe leiden dat er ‘kerncorporaties' komen met minder taken en minder bezit.
Zes nieuwe soorten corporaties
Maar uit de gesprekken komen ook nieuwe ontwikkelingsmodellen voor de corporaties naar voren. Het meest genoemd werden:
- de netwerkcorporatie, de corporatie als integrale gebiedsontwikkelaar
- de co-creatie corporatie, meer participatie van huurders, minder bewonerscommissies
- de energie corporatie, als energieleverancier en woonlastenexpert
- de waarde corporatie, met maatschappelijk vastgoed als interactieplek en waardecreator
- de sociale corporatie, met maatschappelijke investeringen, welzijn en zorg
- de balancerende corporatie, zoekend naar evenwicht met gemeenten en rijk.
In de publicatie 'Woningcorporatie 2020' worden deze modellen verder toegelicht met citaten uit de interviews.
Korte termijn
De komende jaren staat het dóórkomen van de crisis centraal, met vragen over verzakelijken, prioriteren, de financiële aspecten en de inspanningen voor leefbaarheid en de relatie met commerciële ontwikkelaars.
In een reflectie stelt Vincent Gruis van TU Delft dat veel corporaties op allerlei manieren onder serieuze druk staan, maar ook dat corporaties willen excelleren en de samenwerking met veel partners zoeken.
Meer weten?
Voor de dynamische wereld van de corporatie: klik door naar ‘Woningcorporatie 2020' (PDF, 2,1 Mb). Zie ook het vervolggesprek met corporatiedirecteuren naar aanleiding van dit onderzoek.
Nieuwsgierig wat Stipo doet voor woningcorporaties? Klik hier.
Contactpersoon: Hans Karssenberg
Klik hier om Hans een mail te sturen
Of klik hier voor de contactgegevens van Stipo
Beeldcredits: tumbnail bij artikel: "we-love-to-build-4"; collage Paul Hollingworth, 2007 (from dysturb.net) // fotocollage 1: Wesselerbrink Enschede Zuid, trots op de eigen brink (Stipo 2008) & concept voor Multi-functionele boerderij Assendelft Noord; illustratie door Mulders vandenBerk Architecten in opdracht van Stipo, gemeente Zaanstad en Eigen Haard (2010) // fotocollage 2: Koningsvrouwen van Landlust (Eigen Haard 2009) & Wijkaanpak Schiebroek Com Wonen (Stipo 2010)
