Stedelijke vernieuwing heeft tekort aan nieuwe professionals

Een gebrek aan professionals in de stedelijkevernieuwingspraktijk kan ertoe leiden dat projecten stagneren. KEI heeft de afgelopen jaren meerdere keren geconstateerd dat de stedelijke vernieuwing vraagt om nieuwe professionals, met nieuwe competenties. Welke competenties zijn nodig om dit te doorbreken? En wat doen de opleidingen hieraan?

Kees Jansen van Stipo nam op het het KEI-atlerier Competenties (14 november 2007) deel aan de discussie over dit onderwerp. Dat er nieuwe competenties nodig zijn, werd door vertegenwoordigers uit de stedelijke vernieuwing en van diverse kennisinstituten bevestigd: er is sprake van een stedelijkevernieuwingspraktijk die andere (en nieuwe) eisen stelt. Mensen die in de wijken ‘het verschil kunnen maken' zijn er op dit moment te weinig. 

Competenties te mager in opleidingen?

Competenties (houding, kennis en vaardigheden) staan binnen de stedelijke vernieuwing al geruime tijd op de agenda. Regelmatig blijkt dat vernieuwingsprojecten stagneren door onvoldoende competenties en/of een juiste afstemming bij betrokkenen. 

Inmiddels is een behoorlijk breed beeld ontstaan van de competenties die gevraagd worden in de praktijk van de stedelijke vernieuwing, nu en in de toekomst. Logische vervolgvraag is dan hoe de vraag naar nieuwe competenties zich verhoudt tot het ‘aanbod'. Met dat laatste wordt met name het onderwijs bedoeld, dat zowel gericht is op de instroom van jonge mensen als het ‘bijscholen' van mensen die nu al in de stedelijke vernieuwing werkzaam zijn. Voor beide groepen is de laatste tijd een groot en groeiend aanbod aan opleidingen en cursussen ontstaan. Maar dekt dat aanbod de vraag voldoende af of zijn er toch de nodige witte vlekken?

Mensen opleiden die "het verschil kunnen maken"

Centrale vraag tijdens het KEI-atelier van 14 november jl. was daarom: welke behoefte bestaat er vanuit de praktijk en hoe speelt het onderwijs hierop in? Tijdens het eerste gedeelte van het atelier stond met name de vraagkant centraal. Er is een nieuwe professie aan het ontstaan. In het management van projecten vragen daarbij niet zozeer de harde projectkenmerken (programma, ontwerp) om aandacht, als wel het proces daaromheen (samenwerking, communicatie, et cetera). Voor de betrokken partijen is dit een voortdurende zoektocht: wie zijn de mensen die in de wijken ‘het verschil kunnen maken', door zowel met professionals als met de bewoners en andere belanghebbenden goed te kunnen varen.

Deze mensen zijn er op dit moment te weinig en zullen dus moeten worden opgeleid. Daarnaast moeten de mensen die nu al in de praktijk werkzaam zijn en door willen groeien naar een nieuwe rol, worden bijgeschoold. Voor deze groep bestaat nu nog te weinig aandacht. 

Ontschotting is noodzakelijk binnen onderwijs

In het tweede deel van het Atelier stond de aanbodkant centraal. Hoe spelen hogescholen en andere onderwijsinstellingen in op de geconstateerde vraag naar ‘breed kijkende' procesmanagers? Conclusie was dat ook hier een zoektocht gaande is. Mondjesmaat ontwikkelen de onderwijsinstellingen nieuwe curricula, zowel voor het reguliere onderwijs als voor ‘post'-opleidingen. Voor veel docenten is dat nog geen eenvoudige opgave; zij moeten uit de praktijk destilleren aan welke competenties behoefte is en dat vertalen in onderwijsprogramma's. 

De ‘schotten' binnen het onderwijs maken een interdisciplinaire aanpak bovendien niet eenvoudig. Niettemin is wel degelijk vernieuwing op dit terrein zichtbaar, waarbij ook samenwerking wordt gezocht met de praktijk (bijvoorbeeld via de Stichting Kennis Transfer Bouw). Via KEI kan de noodzaak van vernieuwing verder en hoger op de agenda van de onderwijswereld worden geplaatst, zo gaven de deelnemers van het Atelier aan. 

Daarnaast ontwikkelen private organisaties de laatste tijd een veelheid aan congressen, cursussen en studiedagen, vooral gericht op mensen in de praktijk. Niemand heeft hier een goed overzicht van en het niveau is sterk wisselend, zo werd tijdens het Atelier geconcludeerd.
Een laatste aandachtspunt betrof de rol van het mbo: ook vanuit deze onderwijsrichting worden mensen klaargestoomd voor het werken in de wijken en het is daarom goed om ook het mbo in dit debat te betrekken.

Zie ook

• Begeleidend artikel op website KEI-centrum
• Vernieuwen tussen Chaos en Orde. Over competenties, organisaties en beroepsuitoefening', KEI uitgave N14 van auteur Hans Karssenberg van Stipo
• Dat dòe je toch gewoon? Artikel over lezingenreeks van KEI waarin doorgewinterde stedelijke ontwikkelaars vertellen over hoe ze het doen
• U bent toch geen hondje? Artikel over training van competenties voor stedelijke ontwikkeling
• Videoregistratie van de lezingen van KEI over competenties.