Ondernemerscommunisten in de Amsterdamse Metropool
Wat zijn goede strategieën om de creatieve economie in Zaanstad op gang te helpen, op een manier die bij het Zaanse past? Een schets van strategieën vanuit de ervaringen van Stipo in het project Sociale Visie Inverdan West, waarin we ons verdiepten in de context van Zaanstad en spraken met allerlei stakeholders binnen en buiten de stad.
Hieronder leest u een gedeelte van de presentatie die Marijke Storm namens Stipo gaf tijdens de boottocht op het IJ en de Zaan. Ook kunt u hier de volledig geïllustreerde tekst van Stipo's speech over De Creatieve Zaan lezen.
Zaanstad in de metropool Amsterdam
De toekomstbeelden voor Randstad 2040 geven voor Amsterdam Metropolitan Area een beeld van een regio in het groen, van IJmuiden tot Almere. De oevers van IJ, IJmeer en Zaan geven volop ontwikkelingskansen. Zaanstad ligt middenin deze regio. Toch voelt dit nog niet zo. Niet voor Zaankanters, niet voor Amsterdammers.
Naar Zaanstad of Artis?
In de regio Amsterdam is deze mentale slag nog niet gemaakt. Wat ons opvalt is dat de meeste Amsterdammers denken dat Almere dichterbij ligt dan Zaandam. Amsterdammers komen niet in Zaandam.
Om te werken is Zaanstad eigenlijk heel aantrekkelijk om er je bedrijf te vestigen: je rijdt altijd tegen de files in, en je bent er binnen 10 minuten. Vaak sneller dan naar een andere plek in en rond Amsterdam.
En per trein? Voor de creatieve industrie is goed openbaar vervoer minstens zo belangrijk. In tijd ben je met openbaar vervoer vanaf Amsterdam C.S. net zo snel in Zaanstad als in Diemen, Duivendrecht en Lelylaan. Zaanstad maakt dus volledig deel uit van de Amsterdamse metropool.
En sta je op C.S.? Dan ben je na 11 minuten in Zaanstad, of met de tram bij Artis.
Als we Schiphol als centrum van de regio nemen, dan ben je met de trein net zo snel in Zaanstad als op Amsterdam C.S. Kortom: heel veel kansen voor Zaanstad. En een kwestie van tijd dat iedereen in Amsterdam én in Zaanstad dit ook gaat ontdekken.
Zaanse kracht, de endogene strategie
Het mentale perspectief van gevoelsmatige afstand en de Zaan als kern van de creatieve strategie gaan over de exogene strategie, de strategie van buiten naar binnen. Wij stellen dat het een gemiste kans is als Zaanstad zich daarnaast niet óók richt op een endogene strategie, de strategie van binnenuit.
Er zit in Zaanstad al heel veel creativiteit. Zaanstad heeft een lange traditie van zelfstandig ondernemerschap die terugvoert naar de VOC-tijd. Houtbewerkingsbedrijven en scheepsbouw bestonden uit eenmansbedrijven. Hier is een specifiek soort communisme ontstaan: het ondernemerscommunisme. De cultuur van zelfstandigheid en gezond wantrouwen tegen alles wat van bovenaf is opgelegd is onder Zaankanters nog steeds aanwezig. Maar ook: staan ze ergens achter, dan gaan ze samen aan de slag om het uit te voeren.
Bij het onderzoek van ons team in Zaanstad Nieuw West bleek dat daar op een beroepsbevolking van ruim 7,500 werknemers 851 KvK registraties bevinden. Alle bedrijventerreinen, kantoorgebieden en winkelcentra zijn hier buiten gelaten. De 851 gaan louter om registraties achter de voordeur van een woning. En dan: voor een eenmansbedrijf heb je niet altijd een KvK-registratie nodig. Heel veel eenpitters achter de voordeur dus.
Niet alle eenpitters zijn creatieve bedrijven, maar het grootste aandeel zit wel in de zakelijke dienstverlening.
Er is op dit moment vooral nog heel veel onbekend over deze eenpitters: waarom zitten ze daar, wat willen ze, wat hebben ze nodig? Voorlopig hebben we in Nieuw West de ambitie uitgesproken dat deze wijk de beste eenpitterswijk van Nederland moet worden. Wat dat precies betekent, zijn we met alle partners in de wijk aan het onderzoeken.
Kortom: Zaanstad, focus niet alleen op het van buiten naar binnen halen van nieuwe creatieve bedrijven, maar ga ook aan de slag met de creatieve stad van binnenuit.
Impressie van de creatieve boottocht over de Zaan
Op 14 maart stroomde op het IJ bij Amsterdam C.S. om 9.00 uur een boot vol met personen die direct of indirect te maken hadden met creatief ondernemerschap.
Amsterdam Creativity Exchange (ACX) en Young Designers & Industry hadden samen met Zaanstad een vaartocht georganiseerd om meer te zien en te horen over de kansen en mogelijkheden van Zaanstad als vestigingsplek voor de creatieve economie. Op de boot en lopend aan de wal werd informatie uitgewisseld, mogelijkheden verkend en nieuwe contacten gelegd.
Het welkomstwoord werd door Peik Suyling van ACX en wethouder Hans Luiten van Zaanstad gegeven.
Inleiding door Walter Amerika, initiatiefnemer van The Creative Industry Bank. Verder Ward Kreykamp over het Processorgebouw; Emile Spek van Ymere; Jaap Schoufour van bureau Broedplaatsen; Reinder Bakker over creatieve werkplekken in Zaanstad; en Marijke Storm over kansen van Zaanstad in de regio Amsterdam.
