Stad & Ruimte

In de veertig jaar tijd na de tweede wereldoorlog bouwden we in Nederland ruim vier keer zoveel stedelijk gebied als in de hele geschiedenis. Sinds de jaren '90 zien we daardoor een groeiende ontwikkelopgave in de bestaande stedelijke structuur. Hierbij ligt er ook vaak een opgave om een ruimtelijke interventie te plegen. Een nieuw ontwerp, het versterken of creëren van publieke ruimte, binnenstedelijke gebiedsontwikkeling - en dat in netwerken met duizenden stadsgebruikers en honderden investeerders.

Te midden van deze complexiteit is het des te meer van belang om sterke, steeds weer unieke ambities georganiseerd te krijgen. Goede stedelijke gebieden zijn in de visie van Stipo ontwikkeld met vier richtinggevende ambities: langdurig, ziel, meervoudig en publiek. Achter deze tot eenvoud teruggebrachte begrippen gaat een grote ervaringswereld schuil. Ze helpen om een gegronde ruimtelijke diagnose te kunnen maken en in netwerken partners mee te slepen in het investeren in deze ambities.

Langdurig

Stipo organiseert zoveel mogelijk de condities om investeringen te genereren die een langdurige kwaliteit opleveren. Het project moet niet alleen financieel sluiten aan het einde van de grondexploitatieperiode, maar ook daarna een blijvende kwaliteit voor de omliggende stad en de stedelijke samenleving opleveren.

Ziel

Stad & Ruimte - wat is hier de ziel? Het eigene, soms unieke van stadsgebieden -de ziel- is voor ons vertrekpunt voor de ontwikkeling. Steden en landschappen zijn geen tabula rasa. Ziel is verleden, maar ziel is ook toekomst. Het is nooit vasthouden aan gisteren als doel op zich. Soms is het nodig en mogelijk een fors nieuwe ziel in een gebied te creëren. Het ontwikkelen van de bestaande stad lukt het beste waar het lukt om de uniciteit van de plek aan te boren. Dus niet (alleen) op begrippen als ‘leefbaarheid' of ‘schoon-heel-veilig'.

Meervoudig

Steden en landschappen zijn nooit monotoon of monocultureel, ze gelaagd. We kijken dan ook vanuit een meervoudig perspectief naar gebieden en hun ontwikkeling. Er is daarbij ook niet één discipline die de waarheid in pacht heeft. Meervoudigheid is ook in de tijd een belangrijk perspectief. Een gebied is nooit af, er is altijd beweging.

Publiek

Het publieke domein is fysiek en cultureel aanwezig in de stad. Fysiek zien wij het publiek domein als de totaalervaring die stadsgebruikers hebben vanaf de openbare weg. Het gaat daarmee niet alleen maar om de straat, maar ook om de gevels die daarlangs staan. Hoe openbaar zijn die ingericht? Welke samenhang is er? Zijn er sociale ogen op alle tijdstippen op de dag? Hoe is de programmering?

Interdisciplinair

Veel gebiedsontwikkelingsprojecten hebben een zuivere ruimtelijke aanvliegroute: de functie van een plek verandert en daardoor komen er nieuwe gebouwen en een nieuwe inrichting van de openbare ruimte. Maar deze wijzigingen zijn voor Stipo nooit een doel op zich: het dient altijd een doel voor onze samenleving of specifiek voor de betrokken bewoners/omwonenden.

Stipo zal hierdoor altijd combinaties leggen met andere disciplines: op sociaal, economisch en cultureel terrein, maar ook vanuit communicatie, verwachtingsmanagement en omgaan met weerstanden. Dit betekent ook dat Stipo zelden alleen met de opdrachtgevende organisatie aan de slag gaat, maar bewust betrokken professionele partijen en inwoners betrekt.

Schaalniveaus

Ruimtelijke gebiedsontwikeling is niet alleen een lokale buurt of wijk aangelegenheid. Een locatie of gebied is nooit een geïsoleerd eiland; Stipo plaatst dit altijd in haar ruimtelijke context. Denk aan vragen als: welke invloeden heeft de omgeving of de veranderingen daar op de locatie/buurt? En welke functie neemt de locatie/buurt in als je kijkt naar de stad of regio als geheel? Vanuit deze kant wordt Stipo ook regelmatig gevraagd om het omgekeerde te doen: een visie op de hele stad of regio, waaruit dan in een uitvoerprogramma de belangrijkste ontwikkelinggebieden worden benoemd. En natuurlijk ook de plekken die moeten worden behouden en/of worden versterkt.

Stad & Ruimte

Voorbeeldprojecten binnenstedelijke gebiedsontwikkeling

Amsterdam, Visie en Masterplan Museumkwartier: creatief projectleiderschap voor ruimtelijke, economische en culturele ingreep; met centrale stad en Oud-Zuid, Rijksmuseum, Van Gogh Museum, Stedelijk Museum, Concertgebouw, ondernemers PC Hooftstraat en vele anderen. Ontwerp: Michael van Gessel en Ton Schaap.
Amsterdam Oud-Zuid - Olympisch Kwartier - Projectleiding voor realisatie 1.000 woningen in Berlagestijl met BPF BouwInvest, Bouwfonds, AM Wonen en Eigen Haard. Ontwerpers Hans Ebberink, Lafour & Wijk, Mulleners & Mulleners, Rudy Uytenhaak.
Amsterdam Oud-Zuid - Stadionplein - projectleiding voor het toevoegen van dit nieuwe verblijfsplein aan Amsterdam; ontwerp Floris Alkemade (O.M.A.); begeleidingscommissie met Vlaams Bouwmeester, directeur Stimuleringsfonds voor de Architectuur en DRO Amsterdam.
Een reeks aan herstructureringsprojecten: projectleider wijkontwikkelingsplannen in Kolenkitbuurt Amsterdam, Zaanstad Nieuw-West, Wormerveer-Noord, Enschede Zuid.
Amsterdam Oost/Watergraafsmeer - Park Frankendael: projectleiding door Hans Karssenberg in dienst van het stadsdeel voor de vorming van dit nieuwe stadspark. Ontwerp Edwin Santhagens.

Voorbeeldprojecten strategisch stedelijk niveau

Zaanstad - ‘Van mensen naar meters' - benchmark voor alle 17 wijken van Zaanstad: hoe de wijken scoren ten opzichte van landelijke kengetallen
Zaanstad - Strategisch adviseur voor Bouwprogrammaoverleg Inverdan West (het centrum- en stationsproject van Zaandam).
Knooppunten Rotterdam
Mozaïekstad Oost/Watergraafsmeer: projectleiding ruimtelijke structuurschets voor dit Amsterdamse stadsdeel met tal van grootstedelijke opgaven. Analyse Stadslandschappen als basis voor deze structuurschets.
Port of Rotterdam - Integrale Beheervisie Havenbedrijf Rotterdam, in samenwerking met Cronenberg Advies.

Voorbeeldprojecten regionale ruimtelijke strategie

Krimp Parkstad Limburg - advies voor de verenigde woningcorporaties in deze krimpregio.
De Zuidvleugelpartners - Stedenbaanbaan - begeleiding van de ruimtelijke ontwikkeling van ruim 30 stations in 22 gemeenten in de Zuidvleugel: lokale ontwikkelingen samenbrengen met regionale ambities
Woonmilieus: Een regionale of lokale woonmilieuvisie werkt niet met standaardrijtjes. Over hoe je een toepasbare strategie voor woonbeleid realiseert. Toegepast in Haarlem, Alkmaar, Almere en Regio Parkstad Limburg ism gemeenten en woningcorporaties.
Masterplan Drechtoevers. Senior projectbegeleiding voor dit regionale herontwikkelingsproject met openbare ruimte als centrale opgave; met gemeenten en provincie Zuid-Holland.
Ruimtelijke Inrichting Hoeksche Waard en Hoeksche Waard Omgevingsplan. Senior projectbegeleiding voor deze regionale visie in samenwerking met provincie Zuid-Holland, gemeenten en maatschappelijke partners. Basis voor de aanwijzing van het Nationaal Landschap Hoeksche Waard.

Voorbeeldprojecten conceptontwikkeling

Stationsachterkanten: ruimtelijke diagnose van diverse stationslocatie, met nadruk op de achterkant. Welke zijn geslaagd en welke niet? (incl. link naar 2 artikelen over een goede Den Bosch en een ‘hoe het niet moet' Eindhoven)
StudentCity Rotterdam: gebied rondom rondom metrostation Dijkzigt is als proeftuin aangewezen voor het versterken van de studentencultuur in Rotterdam. Conceptontwikkeling "No more urban containers!"
Weg met de wipkip! // Kindvriendelijke steden: Conceptontwikkeling voor het realiseren van kindvriendelijke woonmilieus in de stad, zonder te vervallen in wipkip- of hangplekdenken. Toegepast in Enschede-Zuid en Zaanstad.
Flexibele woonwijken: concept- en strategieontwikkeling voor een woonwijk en een woonhuis die met je mee groeien: hoe doorbreek je de weinig duurzame traditionele levenscyclus van woonwijken? O.a. met SEV, provincie Utrecht, gemeente en woningcorporatie Veenendaal.

Voorbeeldprojecten werkgebieden

Revitalisering Boonsweg - gemeente Binnenmaas: Samen met de ondernemers komen tot een revitaliseringsvisie voor bedrijfslocatie De Boonsweg. Spannend omdat het de toekomstige poort gaat worden van het (boven)regionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard.
Carrefour Den Haag: strategisch advies en conceptontwikkeling voor de ontwikkeling van deze toekomstige nieuwe werklocatie bovenop de kruising van de treinsporen naar Den Haag HS en CS.
Bovenregionaal bedrijventerrein Hoeksche Waard: concept, strategie en aanpak beeldkwaliteit om deze grote interventie in te passen in het nationale landschap Hoeksche Waard.
Amsterdam Oost/Watergraafsmeer - NvU Amstelstation / Eenhoorn: projectleiding Hans Karssenberg in dienst van stadsdeel. Ontwerp: Hans Ebberink.

Voorbeeldprojecten nieuwbouwwijken

Zeist: Huis ter Heide, deelname als ruimtelijk expert in bewonerskopgroep die het integrale Programma van Eisen hebben ontwikkeld.
Wijk van je Leven, projectleiding voor de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk voor alle generaties in Binnenmaas.
Flexibele woonwijken: concept- en strategieontwikkeling voor een woonwijk en een woonhuis die met je mee groeien: hoe doorbreek je de weinig duurzame traditionele levenscyclus van woonwijken? O.a. met SEV, provincie Utrecht, gemeente en woningcorporatie Veenendaal.
ook links naar overstijgende artikelen:
Identiteit: hoe doe je dat in de praktijk?
Alles wat je ziet. Alles boven het individuele. // Publiek domein projecten
Voor de ziel van de stad // Culturele planologie