Op zoek naar een aantrekkelijk kunst en cultuur klimaat in Amsterdam-Zuid

Stadsdeel Zuid is na de fusie tussen de stadsdelen Oud-Zuid en Zuideramstel op 1 mei 2010, met 130.000 inwoners een groot Amsterdams stadsdeel. Het ligt dicht bij het oude centrum en met de nieuwe Zuidas binnen zijn grondgebied, heeft het nieuwe stadsdeel alles in zich om zich tot een belangrijk cultureel gebied in de stad Amsterdam te ontwikkelen. Deze ontwikkelingen nodigen uit voor een lange termijnvisie. Hans Karssenberg van Stipo en Suzanne Plaum zijn gevraagd door de Dagelijks besturen van Oud-Zuid en Zuideramstel een Kunst en Cultuurvisie voor 2020 op te stellen. Het doel van deze Kunst en Cultuurvisie is een streefbeeld neer te zetten, waarin bewoners en gebruikers van Zuid zich kunnen vinden.

De aanwezigheid van kunst en cultuur is van wezenlijk belang voor de kwaliteit van de samenleving. Kunst en cultuur, in alle soorten en maten, amuseert, laat genieten, verlegt grenzen, leert kijken en luisteren,leert onderscheiden, ontspant, informeert, roept herinneringen op, verwondert, schokt en ontroert. Kunst en cultuur draagt dus bij aan het individuele welzijn van inwoners en bezoekers. Tenslotte draagt een aantrekkelijk cultureel klimaat in hoge mate bij aan de identiteit van Zuid.

Stipo ziet de Kunst en Cultuurvisie als een perfecte kans om een strategische relatie te leggen tussen het werkveld en de netwerken van de kunst en cultuur en de gewenste stedelijke ontwikkeling van het stadsdeel Zuid.

Top-talent-breedte

Kunst en cultuur hebben in al hun onderliggende variatie een waarde op zich. Hierbij is een onderscheid te maken tussen breedte, talent en top. In de breedte moet het aanbod aansluiten op de diversiteit van de bevolking, ontwikkelen mensen zichzelf door actieve deelname op amateurniveau en maken jongeren al op vroege leeftijd kennis met allerlei kunst- en cultuuruitingen.

De ontwikkeling van talent is cruciaal voor de kunst- en cultuursector en past bij de positie die Zuid heeft. Het gaat hier om jongeren en jong volwassenen die in motivatie en aanleg sterk uitsteken boven de middelmaat en de potentie hebben toegelaten te worden op een kunstvakopleiding. En de top is sterk vertegenwoordigd in Zuid, met onder andere vijf instellingen van wereldklasse aan het
Museumplein. Overigens hoeven dit niet strikt gescheiden werelden te zijn, en is het juist in een
stadsdeel als Zuid interessant om te kijken hoe top, breedte en talent met elkaar kunnen
worden verbonden.

Gewenste stedelijke ontwikkeling verbinden met kunst en cultuur

Naast deze eigen waarde zijn kunst en cultuur echter ook van belang voor het profiel van Zuid.
het vestigingsklimaat van bewoners en bedrijven en de aantrekkingskracht voor bezoekers. Kunst en
cultuur dragen bij aan de economie, in directe zin door de werkgelegenheid aan opleidingen en bij de
instellingen, maar ook in meer indirecte zin als vestigingsvoorwaarde, in de creatieve economie en
als onderdeel van het toeristisch aanbod.

Rijk cultureel Stadsdeel

Stadsdeel Zuid heeft een breed cultureel erfgoed, prachtige parken, buitenpodia en een groot aantal kunst- en cultuurinstellingen. Samen bieden ze een divers aanbod. Denk bijvoorbeeld aan het kleine Sarphatipark versus het monumentale Vondelpark (met elf miljoen bezoekers per jaar). Of aan de thuishaven van het bruisende theaterfestival De Parade, het Martin Luther Kingpark, versus het stillere Amstelpark met zijn grote beeldencollectie.

Ook de topkunstinstellingen zijn zeer gedifferentieerd: van Rijksmuseum, Van Gogh Museum, Concertgebouw en Koninklijk Concertgebouworkest tot Stedelijk Museum, Rietveld Academie en Sandberg Instituut. Kunstenaars, schrijvers en musici wonen graag in met name De Pijp en Oud-Zuid. En ook de semi-lokale instellingen als Rialto, Retort, De Ateliers, De Trap, Platform21, Virtueel Museum, muziekcentrum De Badcuyp, cultuurcluster Asscher (i.o.) en de openbare bibliotheken dragen hun steentje bij aan het gevarieerde kunstaanbod.

Met internationaal georiënteerde instellingen als de RAI, het Olympisch Stadion, vele hotels, veilinghuizen Christie's en Sotheby's, en de Vrije Universiteit (VU), heeft Zuid alles in zich om uit te groeien tot een stedelijk gebied waar bewoners, bezoekers en buitenlandse kenniswerkers zich thuis voelen en elkaar ontmoeten. De grote schooldichtheid, de kleine en grote bedrijvigheid, de hier gevestigde instituten en buitenpodia, en - niet te vergeten - de vele horecagelegenheden, trekken nu al dagelijks grote bezoekersaantallen van binnen en buiten Amsterdam naar Zuid.

Co-makers

De kunst- en cultuurvisie is niet alleen van het stadsdeel Zuid, maar nadrukkelijk ook van onze netwerkpartners in de kunst- en cultuursector. We hebben gesproken met meer dan veertig vertegenwoordigers uit het veld en twintig interne medewerkers van Zuideramstel, Oud-Zuid en de centrale stad. Het enthousiasme bij de deelnemers en de bereidheid om samen met ons een toekomstvisie neer te zetten is groot.

Behalve dat zij hun kennis en ideeën met ons willen delen, reageerden zij zonder uitzondering positief op de vraag om als co-maker mede verantwoordelijkheid te dragen voor de realisatie van de visie.

Grote veranderingen

In het nieuwe stadsdeel staan grote veranderingen op stapel. Behalve de Noord/Zuidlijn zullen ook de steeds grotere overloop vanuit het centrum en de verdere ontwikkeling van Zuid-As en station Zuid invloed hebben op de bevolkingssamenstelling van Zuid. Die ontwikkeling is nu al zichtbaar in De Pijp en zal in de komende jaren ook zichtbaar worden in de zogenoemde ‘stadsstraten'. Deze zullen in toenemende mate de noord-zuidassen in het stadsdeel markeren.
De artistieke waarde en kwaliteit van kunst staan voorop in het kunst- en cultuurbeleid voor Stadsdeel Zuid tot 2020. Dit komt tot uiting in de advisering door de Adviescommissie voor de Kunst (ACK), het eigen opdracht-geverschap, het waarborgen van artistieke kwaliteit bij projecten van het stadsdeel en de aandacht voor nieuwe distributie¬kanalen. En in goede informatie over en beheer van de cultuurhistorie en de meer dan vierhonderd kunstwerken in de openbare ruimte.

Behalve van de sector kunst en cultuur, is deze visie ook van economische zaken, ruimtelijke ontwikkeling, maatschappelijke ontwikkeling, projecten en toerisme. De visie gaat over de autonomie van kunst en cultureel erfgoed, maar ook over educatie, ruimtelijke ontwikkeling en leef- en vestigingsklimaat. We intensiveren de identiteit van het stadsdeel Zuid en zijn verschillende gebieden en verrijken zodoende de leefwereld van de bewoners.

Actieve samenwerking

Het stadsdeel organiseert actievere samenwerking om van Zuid een vestigingsgebied voor kunst en cultuur te maken. Er komt marktmeester¬schap voor kunst en cultuur op de twaalf buitenpodia (parken en pleinen), passend bij het profiel van de locatie. In samenwerking met particuliere en culturele instellingen komt er een programma voor artists in residence. Het stadsdeel versterkt de dynamiek binnen het kunstaanbod. Dit doet ze onder andere door vestiging van laboratoria voor nieuwe kunstuitingen te stimuleren en het instrument ‘atelierroutes' uit te breiden. Na vaststelling van de visie zal in samenwerking met de partners een uitvoeringsprogramma voor de komende vier jaar worden opgesteld, waarin de beleidsvisie nader wordt uitgewerkt.

De visie en aanpak van Stipo op het gebied van Kunst en Cultuur is interessant voor gemeenten, stadsdelen die stedelijk of op wijkniveau aan de slag willen met een lange termijn visie op kunst en cultuur in hun gebied en met name geïnteresseerd zijn om een strategische relatie te leggen tussen het werkveld en de netwerken van de kunst en cultuur en de gewenste stedelijke ontwikkeling van de betreffende gebieden. De co-maker aanpak en de sector kunst en cultuur, maar ook heel nadrukkelijk de sectoren economische zaken, ruimtelijke ontwikkeling, maatschappelijke ontwikkeling, projecten en toerisme er bij betrekken staat centraal.

De Kunst- en cultuurvisie Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid 2020 (PDF, 3Mb) is hier te downloaden.

Meer weten

Contactpersoon: Hans Karssenberg 
Klik hier om Hans  een mail te sturen
Of klik hier voor de contactgegevens van Stipo