Grootstedelijk stadspodium voor en door de stad

Het Schouwburgplein in Rotterdam heeft een dubbel imago. In architectuur en designboeken schittert het als één van de mooist ontworpen pleinen in de wereld. Tegelijkertijd vinden ook veel gebruikers het plein kil en onprettig, waar je grote kans loopt uit te glijden en je been te breken. Het is een plek die niemand onberoerd raakt.

Op korte termijn gaat het plein op de schop. Zowel het plein zelf als de omliggende instellingen worden vernieuwd. West 8 heeft de kans gekregen om het bestaande ontwerp op punten te verbeteren. Dit leidt tot een plein met meer opgangen, meer bomen aan de randen en een betere verbinding met de omliggende panden.

De culturele partijen

De culturele partijen rond het plein hebben het vernieuwingsproces aangegrepen om het plein meer te ontwikkelen als grootstedelijk stadspodium voor Rotterdam; het podium van de 21e eeuw. Een pleinmanager wordt hiertoe aangesteld die mede gefinancierd door de gemeente de komende jaren de programmering van het plein gaat stimuleren en coördineren. Aan Stipo is gevraagd tot een voorstel voor een beheerorganisatie te komen waarbinnen pleinmanager, instellingen en andere betrokkenen de potenties van de ontwikkeling van het plein tot podium van de 21e eeuw kunnen benutten. Jeroen Laven en Marieke Nagelkerke van Stipo hebben deze vraag samen met Kees Machielse van Sinik opgepakt.

Als start van het proces is Stipo met gemeente, culturele partijen en andere partners in gesprek gegaan over de kwaliteiten van het Schouwburgplein als cultuurplein van de stad. Die worden breed erkend en geroemd. Met omliggende instellingen als de Doelen, Schouwburg, Pathé, Oude Luxor, Watt en de Unie heeft het Schouwburgplein een diverse en unieke culturele kwaliteit. Kwantitatief is het het gebied met de meeste stoelen in culturele podia in het land. Kwalitatief is de diversiteit van het aanbod rond het plein sterk en groot. Voor allerlei verschillende doelgroepen is er op en rond het plein een aantrekkelijk cultuuraanbod te vinden.

Met betrokken partijen is ervoor gekozen om de vorm van een vereniging te gebruiken om de programmering van het plein te faciliteren en stimuleren. In andere steden, bij andere pleinen, kiest men vaak voor een stichting waarin met name culturele partijen participeren. De keuze voor een vereniging bij het Schouwburgplein past beter de wens om het Schouwburgplein niet alleen te laten programmeren door de omliggende culturele instellingen, als ware het een extra zaal. Maar juist om het Schouwburgplein te laten fungeren als een podium voor de hele stad, waar allerlei partijen de kans krijgen om het plein te benutten als podium.

Het podium van de 21ste eeuw

De vereniging heeft een vliegende start gemaakt. Ze kiest voor ontwikkeling van het plein als podium van de 21e eeuw op drie plekken: op het bestaande plein, met het plein als buitenzaal, in de instellingen, waar we de stad de instellingen intrekken, en op een nieuw speciaal voor dit doel te ontwikkelen interactief digitaal podium "urban cultural screens" op het Schouwburgplein:

• Het bestaande plein als buitenzaal: Het Schouwburgplein wordt gebruikt als "buitenzaal" voor omliggende culturele instellingen en voor een bredere groep andere partijen (van bewoners, bedrijven en bezoekers tot culturele instellingen) in de stad. De om het plein liggende culturele instellingen brengen een deel van hun programmering naar buiten, naar de stad. Op het plein vindt ontmoeting plaats tussen programmering vanuit de instellingen en programmering vanuit de stad. Een speciaal voor de programmering aangestelde pleinmanager coördineert de verschillende initiatieven, faciliteert partijen die op het plein willen programmeren en streeft naar versterking. De programmamanager wordt aangestuurd door de vereniging Verenigd Schouwburgplein.
• De stad programmeert de instellingen. Mede-programmeren gaat verder dan het plein. Een selectie van partijen die tot culturele initiatieven op het plein komen, krijgt de kans om ook in de instellingen mee te programmeren. Bijvoorbeeld de winnaars van een hip hop battle op het plein tussen talentvolle rappers uit de nabijgelegen armere wijken in de stad. Of de studenten van Codarts die op het plein hun kunsten vertonen. De pleinmanager en de vereniging Verenigd Schouwburgplein gaan actief op zoek naar culturele initiatieven.
• Op het plein wordt een aanvullend digitaal interactief podium gecreëerd, "urban cultural screens". Ingezet wordt op voor Nederland unieke led-schermen. Uniek in grootte (100 m2 elk) en uniek in de aansturing (apart, in serie, parallel). Deze schermen worden door instellingen, bewoners, gebruikers van het plein en andere geïnteresseerden gezamenlijke geprogrammeerd. Op de urban cultural screens is er een mix van high en low culture. Het laat een bredere doelgroep in aanraking komen met high culture. Livestreams zijn op het podium een middel om via glasvezel activiteiten in de stad in real time met elkaar te verbinden. Via glasvezel en de koppeling met de Rotterdamse Internet Exchange is het mogelijk om voorstellingen waar dan ook ter wereld tegelijkertijd te tonen in de Rotterdamse instellingen op het plein. Voor dit podium wordt samengewerkt met de stichting City Media Rotterdam, die voor de schermen een uniek voor de wereld format heeft ontwikkeld. Diverse steden in Nederland kijken met interesse naar Rotterdam hoe dit format zich ontwikkelt. De verwachting is dat andere steden digitalisering in de openbare ruimte samen met publieke instellingen op eenzelfde manier willen inzetten. Het digitaal podium Schouwburgplein bouwt hiermee voort op een bestaand medium en wordt hiermee een showcase voor de rest van Nederland.

Met de oprichting van een vereniging voor het Schouwburgplein en de ontwikkeling van een ambitieus programma via de drie sporen heeft het Schouwburgplein een voorhoedepositie. De omvang van het plein en de variëteit en hoeveelheid betrokkenen culturele en andere partijen maken het plein anders dan andere locaties. Dit neemt niet weg dat de manier van programmeren, de gekozen samenwerkingsvorm en de wijze van betrokkenheid van allerlei partijen bij het plein inspirerend kunnen zijn voor andere locaties. Wellicht ontstaat er uiteindelijk een nationaal of internationaal netwerk van culturele pleinen met uitwisseling van voorstellingen op het plein, in de instellingen of op de urban cultural screens.

Meer informatie

Contactpersoon: Jeroen Laven
Klik hier om Jeroen een mail te sturen
Of klik hier voor de contactgegevens van Stipo

Bronvermelding

Thumbnail: http://ems-rotterdam.nl/rotterdam/img/external/bedrijven/theater/pathe.jpg

Foto Schouwburgplein: Schouwburplein: http://imagene.youropi.com/parkeergarage-schouwburgplein-parkeren-in-r-1%28p:location,98%29%28c:0%29.jpg