Sociale intelligentie

Kunnen samenwerken is cruciaal voor stedelijke ontwikkeling: met andere sectoren integraal werken, met andere partners samen investeren. Sociale intelligentie is voor stedelijke ontwikkelaars daardoor minstens even cruciaal. Ben je niet alleen inhoudelijk deskundig, maar ook in staat om enthousiasme bij de ander op te wekken, en resultaten uit een gesprek te halen?

Stuur twee mensen naar een gesprek en ze komen met totaal andere resultaten terug. Dat heeft veel te maken met hun sociale vaardigheden. En die vaardigheden kun je actief verbeteren. Om deze reden besteedt Stipo hier in de Stipo-aanpak en in trainingen aandacht aan.

Dit artikel gaat in op de twee fundamenten van sociale interactie en sociale intelligentie: het sociaal bewustzijn en de sociale vaardigheden.

De sociale motor

We doen het iedere dag, bewust en onbewust, of we het willen of juist niet. Dagelijks verkeren we in de sociale wereld. Face to face met collega's op het werk, via de telefoon met klanten, thuis bij je partner en je kinderen, bij de vereniging of bij vrienden in de kroeg. Vrijwel ieder moment van de dag zijn we omringd door sociale partners en is er sprake van sociale interactie.

Deze interactie gaat meestal vanzelf. We doen hier vaak geen moeite voor en we zijn ons er niet van bewust. Veel automatische processen, en sommige bewuste processen, sturen onze gedachten en gedrag in sociale situaties. Hoewel dit vaak onbewust gaat zijn er veel processen die het sociale gedrag stroomlijnen. Dit wordt sociale intelligentie genoemd.

Stipo heeft een trainingsmodule over sociale intelligentie ontwikkeld. Het doel hiervan is bewust worden van het eigen sociale gedrag en leren over sociale vaardigheden, de twee belangrijkste domeinen van sociale intelligentie. Dit artikel gaat op deze twee onderwerpen uitgebreider in. Voor een verder begrip van sociale intelligentie is het echter belangrijk eerst te weten wat ‘spiegelen' is.

Spiegelen

"Emoties zijn besmettelijk" schrijft Daniel Goleman in zijn boek over Sociale intelligentie. Zoek maar eens een filmpje op van een lachende baby. Binnen een paar seconden zullen de meeste mensen zelf een glimlach op hun gezicht hebben en voelen ze zich blij. Dit 'spiegelen' gaat voor alle emoties op. Ook emoties zoals boosheid en verdriet zijn besmettelijk. Hoe werkt dit eigenlijk?

In de hersenen van ieder mens zijn spiegelneuronen aanwezig die de emoties van anderen om ons heen spiegelen. Op die manier kunnen we binnen een mum van tijd, denk hierbij aan milliseconden, de gemoedstoestand van een ander ervaren. Werkelijk ervaren, want we voelen ons vrijwel direct hetzelfde als de ander. Spiegelen geeft de mens een unieke gave, namelijk de mogelijkheid tot empathie. En empathie is uiteindelijk de basis voor iedere sociale interactie.

Het niet níét communiceren

Stel je voor dat je op straat loopt. Na een paar minuten zie je in de verte een man tegen een huis geleund staan. Met gebogen hoofd, de handen in de broekzak en onder zijn capuchon vandaan gluurt hij de straat over. Als hij je opmerkt kijkt hij snel weg. Het aanzicht van deze persoon roept waarschijnlijk een onbestemd gevoel op, wat u misschien niet direct kunt plaatsen.

Dit is sociaal bewustzijn. Nog voordat je de mogelijkheid krijgt rationeel een inschatting te maken vel je al een oordeel over de persoon en de situatie. Je weet op basis van je gevoel direct wat je moet doen: doorlopen of omkeren. Het is niet mogelijk voor mensen om niet te communiceren. Hoe hard we ook proberen emoties niet te tonen, door het masker dat we dragen lekt altijd wel iets aan emoties dat mensen om ons heen opvangen.

Sociaal bewustzijn stelt ons in staat razendsnel afwegingen te maken van personen en situaties. Maar het is meer. Door sociaal bewust te zijn kunnen we ons afstemmen op de mensen om ons heen, kunnen we empathie en verbondenheid tonen en weten we hoe we ons moeten gedragen als we naar een feestje gaan of een restaurant.

Zelf proberen? Om te onderzoeken hoe het sociaal bewustzijn werkt wordt een test gebruikt: de Reading the Mind in the Eye Test. Bij deze test zie je alleen een uitsnede van het gezicht. De uitsnede laat alleen de ogen van de persoon zien. Vervolgens wordt gevraagd aan te geven welke van de vier, aangegeven, uit de ogen af te leiden is. De test wordt vaak gebruikt om te onderzoeken of iemand mogelijk een autistische stoornis heeft, een stoornis in het sociaal functioneren.

Door de test zelf te proberen kun je ervaren hoe sociaal bewust je nu eigenlijk bent. Klik hier om de test online en anoniem in te vullen. Zie ook direct welke vragen je fout had en wat het antwoord wel moest zijn. Een score tussen de 22 en 30 getuigt van een goed sociaal bewustzijn. Boven de 30 ben je er goed in de emoties van de gezichten van anderen te lezen. Bij een score lager dan 22, heb je hier juist veel moeite mee.

De ingewikkelde dans van sociale interactie

Neem eens de tijd om een gesprek tussen twee (of meer) mensen van afstand te volgen. Wat zie je? Pratende mensen zul je zeggen, en dat is natuurlijk ook zo. Maar sociale interactie vereist meer.

Kijk nog een keer goed, en let deze keer op de bewegingen die de gesprekspartners maken. Je zult zien dat ze hun bewegingen op elkaar aanpassen. Gezichtsuitdrukkingen, handgebaren en lichaamshouding. Als één van de gesprekspartners bijvoorbeeld naar voren buigt, zal de ander geneigd zijn dit ook te doen. Of als één van hen zijn hand door zijn haar strijkt, zal de ander dat wellicht ook doen. Van afstand zal het lijken alsof er een dans van non-verbale interactie plaatsvindt. Er is dan sprake van synchronie.

Synchronie draagt bij aan een ‘goed gesprek'. Doordat we synchroniseren voelen we ons beter gehoord en begrepen door de ander en ervaren we het gesprek als aangenaam. Synchronie gebeurt vaak onbewust en dat is maar goed ook. Want onderzoek wijst uit dat wanneer we de bewegingen van een ander bewust nadoen we dit gelijk aanvoelen.

Natuurlijk zijn er meer vaardigheden om de dans van sociale interactie te dansen. Bijvoorbeeld de manier waarop je jezelf presenteert. Ben je charismatisch en laat je de indruk achter die je wilt of laat je juist altijd een indruk achter die je niet wilt? Ben je een persoon die invloed uit kan oefenen, die met tact en zelfbeheersing de sociale interactie een positieve wending kan geven? En ben je, als laatste, in staat betrokkenheid te tonen? Kun je oprecht compassie tonen naar anderen door wensen en noden van anderen juist te interpreteren? Dit zijn sociale vaardigheden die onmisbaar zijn in de sociale interactie, maar die vaak niet als vanzelfsprekend voorkomen in het contact.

Meer weten?

Wilt u meer lezen over sociale intelligentie dan is het boek van Daniel Goleman - Sociale Intelligentie: nieuwe theorieën over menselijk gedrag - een absolute aanrader.

Contactpersoon traingsmoduul: Sander van der Ham
Klik hier om Sander een mail te sturen
Of klik hier voor de contactgegevens van Stipo