Stedelijke en maatschappelijke ontwikkeling na de crisis
Vorig jaar Dublin, dit jaar London
Vorig jaar, in het voorjaar, organiseerden we een uitwisseling in Dublin. Geinspireerd door de nieuwe energie die die uitwisseling bracht wilden onze deelnemers meer. Wij kozen Londen als onze volgende bestemming in onze stadsantropologische speurtocht. Met onze partners zochten wij grass-root organisaties in Londen die zwijgend een succesvolle sociale en economische revolutie zijn aan het leiden, ondanks de crisis. Wie zijn de leiders van deze stille kruistocht? Wat zijn hun geheimen voor succes? Hoe kunnen wij van deze lessen leren en die toepassen in onze eigen steden? En hoe is de gemeenschap betrokken in het veranderen van de sociale, economische en bebouwde omgeving?
Oost Londen was ons antwoord. Ons programma was gericht op de buurten in Oost Londen die nu radicaal zijn aan het veranderen. Oost Londen is een divers gebied, waar immigranten, families met lage inkomens en fashionista ‘hipsters’ naast elkaar wonen; en waar je naast een Michelin restaurant, vervallen fabrieken en grootschalige stedelijke herontwikkeling gerelateerd aan de Olympische Spelen kan vinden. Dit is waar de ‘bewoonde’ en ‘geplande’ stad samen komen - en met succes.
Zo veel te doen, zo weinig tijd…
In de eerste acht uur bezochten we het energieproducerend Arcola theater, een 'social enterprise', hebben we individuele doelen gesteld, een lijst van 52 Nederlandse best practices voor de 'civic economy' gemaakt en kregen onze eerste inzichten van de ontwikkelingen in de Londense ‘beleefde’ en ‘geplande’ stad.
De organisaties en bedrijven die we ontmoetten sturen de locale economie naar een hoger niveau met buurtinitiatieven, principes van sociaal ondernemen en onconventionele samenwerkingsverbanden om de omliggende sociale, economische en bebouwde omgeving te veranderen. Zij creëren een nieuwe economie: de ‘civic economy’. Maar wat is de ‘civic economy’? Hoe werkt het en wie wordt er buitengesloten? Sommige vinden het noodzakelijk voor de overleving van kleinschalige initiatieven, terwijl anderen niet overtuigd zijn van deze liefdadigheid. Is de ‘civic economy’ alleen maar een trendy benadering om reducties in het overheidsbudget te verhullen?
De deelnemers kregen via parallelsessies de kans om een paar van de vernieuwers van de ‘civic economy’ te ontmoeten: Meanwhile Space, een inspirerend bedrijf dat lege panden een tijdelijke functie geeft; St. Paul's Church, een gerenoveerde en getransformeerde kerk dat nu als een belangrijke culturele centrum voor de gemeenschap functioneert; the School of Life, een boekwinkel en school van Alain de Botton die cursussen aanbied over het leven; en de Hackney Co-operative Development Trust, een economische ontwikkelingsorganisatie met sterke banden met de locale gemeenschap en ‘civic economy’. Wij wisselden uit met de aanvoerders van deze initiatieven over hun doelen, invloed en de toekomst van hun projecten.
De uitwisseling kende enkele grotere ontmoetingen. Tijdens de ‘Open Space’ in de HUB Islington (de eerste Hub ooit) gingen we dieper in op de verhalen uit de parallel sessies. Met discussies en debatten – in een verbouwde fabriek – keken we terug op de thema’s die tijdens de eerste 24 uur waren opgekomen. Wij verdiepten de vragen rond stedelijke herontwikkeling, gentrification en de rol die groepen, de gemeenschap en organisaties spelen in de evolutie van de ‘geplande stad’ tegenover de ‘geleefde stad’.
Resultaten
Onze laatste dag was gericht op het dieper laten bezinken: een lange stedelijke wandeling door twee gebieden in Oost Londen, in combinatie met kleine groepsdiscussies en antropologisch onderzoek. In twee groepjes liepen we of door het Olympisch gebied via de ‘Fat Walk’(een loop- en fiets-natuurroute van het Olympisch park langs de Thames en Lea rivier), en door verschillende ‘sub-culture’ plekken in Oost Londen: Columbia Street, de hippe Redchurch en Shoreditch hoofdstraten, Brick Lane, de ‘canal belt’ en eindigend bij de Broadway Market in Hackney, naast London Fields. Deze wandelingen gaven de mogelijkheid om de verschillen en overeenkomsten te ontdekken tussen de ‘geplande’ en de ‘geleefde’ stad, en om te onderzoeken hoe beide werelden gecombineerd worden in Oost Londen.
De twee groepen herenigden weer bij de ‘Electric Matchbox’, een IT computer dienstverlening zitkamer- opslagruimte -café in Hackney Wick -een kenmerkend Oost Londense industriële buurt in het hart van het Olympisch ontwikkelgebied. Hier hadden wij onze laatste samenkomst en hebben wij een lijst gemaakt voor artikelen voor onze krant (Cities Un/Planned: The London Edition), waarin onze resultaten en conclusies staan van de studie reis.
Conclusies
Alle dominante gevolgen van de verschuiving van ‘stad maken’ naar ‘stad zijn’ zijn te vinden in Londen. De netwerkstad is duidelijk aanwezig in alle voorbeelden. Nieuwe verbinders tussen de geplande en de niet-geplande wereld overbruggen vertrouwen vanuit beide werelden. Meanwhile Space werkt met de grootste projectontwikkeling maatschappijen samen, maar hebben ook een vertrouwensband met de 1.100 artiesten en kleinschalige sociale ondernemingen. De belastingen die de overheid uitvoert op leegstaande panden zorgt ervoor dat Meanwhile Spaces kan bloeien. Deze belasting is in het systeem opgenomen dankzij de leegstandswet, waarin leegstaande panden financieel worden aangeslagen.
De ‘Interdisciplinaire Stad’ laat zichzelf zien in nieuwe, hybride formules en financiële modellen. De ‘Fluïde Stad’ is aanwezig in de zin dat deze bewegingen en organisaties net zo veel doen als ze denken. The ‘Globale Stad’ is in het geval van Londen de aanjager voor succes. (Zie ook de krant voor meer toeliching op de dominante trends).
Lokale autoriteiten, woningcorporaties, en andere instituties uit de geplande stad kunnen niet meer terug vallen op hun Masterplan. Ze moeten een nieuwe podium en framework bieden zodat anderen plek kunnen vinden om hun eigen initiatieven te realiseren. In plaats van het omzetten van de geplande stad, is het niet beter om de geleefde stad te versterken?
Volgende stappen
Onze internationale uitwisseling word in de eerste helft van 2012 vervolgd. Na Dublin en Londen denken wij nu aan een stad in centraal Europa. Wat zal de nieuwe bestemming worden? ‘Like’ ons op Facebook of word lid van de Inspiring Cities LinkedIn groep om op de hoogte te blijven.
Speciale dank aan de inspirerende organisaties die ons hun tijd hebben gegeven, de geweldige groep van gemotiveerde deelnemers, en onze partners voor hun harde werk en inzet dat ervoor zorgden dat dit kon plaatsvinden.
Voor meer informatie over de studiereis, download de krant, geschreven in samenwerking met alle deelnemers en programma leiders- met een nawoord van John Worthington, Oprichter van DEGW en de ‘Academy of Urbanism’.
Download de krant hier: CITIES UN/PLANNED: The London Edition
U kunt hier een selectie van de artikelen downloaden van Elke Lahousse, onze gast en mede begeleider van de uitwisseling in Oost-Londen. Elke schrijft als Vlaamse journaliste voor 'Weekend Knack': Elke Lahousse en Weekend Knack
Voor meer informatie:
Contact Jeroen Laven
Of contact Stipo
