Interactiekunst in Doetinchem
De inrichting van een dorp of buurt wijk bepaalt voor een deel of mensen zich er thuis voelen. Veranderingen in de vertrouwde omgeving leiden vaak tot onrust en verwarring. Uitdaging is daarom hoe een dorp of buurt wijk in verandering toch herkenbaar kan blijven voor de plaatselijke gemeenschap. Wat zorgt voor een vertrouwd gevoel? En hoe kunnen stedenbouwkundige veranderingen de sociale kwaliteiten versterken?
Interactiekunst
Deze en meer vragen kwamen 20 november 2007 aan de orde in het debat ‘Hier wonen wij! Kunst en architectuur als motor voor meer noaberschap in dorpen en wijken'. Voorzitter Roel Roelofs opende de avond met 50 belangstellenden uit Nijverdal en Hellendoorn. Er vonden twee deelsessies plaats. Sessie één ging over de rol van kunst in de openbare ruimte, met beeldend kunstenaar Ida van der Lee. In sessie twee gingen deelnemers met Gerda Brethouwer, senior adviseur BMC, zoeken naar nieuwe cultuurhistorische waarden. Op uitnodiging van de gemeente Hellendoorn verzorgde Hans Karssenberg (Stipo en Inspiring Cities) de inleiding van het debat, met als titel ‘Een dorp met een hart'.
Brink met een ziel ontwikkelen
Hans geeft in zijn verhaal aan dat bij ruimtelijke processen de benadering vaak rationeel is, waardoor de ziel van de omgeving raakt vaak volledig ondergesneeuwd raakt. Uitdaging is juist om de ziel, het eigene van de omgeving, te blijven voelen. een Een bezielde plek is een plek met een eigen karakter; een herkenbare plek die zorgt voor een thuisgevoel. Kijk om u heen. Hoeveel plekken -oud en nieuw- zijn er wel niet die levendigheid en identiteit missen? Daar kan een ruimtelijke verandering juist betrokkenheid stimuleren en de identiteit van een plek versterken.
Voorbeeld van een project waar noaberschap -een vorm van burenhulp- de basis vormt van een nieuwe ziel, is ‘De Unieke Brink' in Enschede Zuid, bedacht door Stipo en het stadsdeel. Daar hadden 56 uniforme brinken (pleinen) geen eigen identiteit en er is gekozen voor herinrichting. Bewoners stellen gezamenlijk hun nieuwe brink samen, wat onderlinge betrokkenheid en de binding met hun omgeving sterk vergroot.
Ook het tegenovergestelde komt voor:plekken met een ziel die niet verloren mag gaan. Uit de eerste workshop blijkt dat het vaak de geschiedenis van een plek en de herinneringen van mensen zijn, waardoor gebouwen hun waarde krijgen.
Interactiekunst & de emotie van de dag
De D-toren in Doetinchem geeft mensen aanleiding voor contact, omdat het elke dag de emotie van honderden bewoners weergeeft in verschillende kleuren. Deze ‘interactiekunst' kan zorgen voor verbinding tussen mensen, of tussen mensen en gebouwen.
Uit het slotdebat kwam het volgende advies aan Hellendoorn, of aan andere gemeenten die dit willen bereiken:
• Laat kunst en cultuur geen apart eiland worden maar verweef ze met het dagelijkse. Verras mensen, laat ze anders naar hetzelfde kijken.
• Breng kunst en cultuur dichtbij inwoners, maar democratiseer ze niet. De stadsdichters van Antwerpen worden bijvoorbeeld aangewezen door een commissie die weet wat kwaliteit is.
• Laat kunst een tegenhanger zijn van de omgeving: bij een statische omgeving juist tijdelijke kunst, bij een snel veranderende omgeving kunst als vertrouwde baken.
• Creëer kleinschalige betrokkenheid bij grootschalige veranderingen. Laat bijvoorbeeld bewoners tuinen ontwerpen en inrichten op het geplande tunneldak van de rijksweg.
• Daag kunstenaars uit om een verbinding te leggen met mensen; stel bij de volgende kunstopdracht het ontmoeten van bewoners en nieuw noaberschap centraal. Laat het vervolgens geheel aan de kunstenaars hoe zij dit invullen, laat u verrassen.
• Gebruik de ziel als basis voor ontwerp van nieuwe ruimtes. Blijf daarbij niet letterlijk in het oude hangen (niet imiteren), maar vind het opnieuw uit. De ziel kopieer je niet, je interpreteert hem.
Meer weten
Contactpersoon: Hans Karssenberg
Klik hier om Hans een mail te sturen
Of klik hier voor de contactgegevens van Stipo
