Toekomstvisie voor Hillegersberg-Schiebroek in één dag

Aanleiding toekomstvisie

In 2008 bestond de Rotterdamse deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek 25 jaar. ErasmusPC, het internationale netwerk voor steden en cultuur, werd door het dagelijks bestuur van de deelgemeente gevraagd om één dag te organiseren om tot een toekomstvisie komen voor het gebied. Een dag om 25 jaar terug en vooruit te kijken. Stipo - partner van ErasmusPC- hielp mee.

Uitgenodigd voor de dag waren partijen die actief meehelpen aan de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de deelgemeente. Zo'n 120 gemotiveerde en betrokken vertegenwoordigers van marktpartijen, diensten, bestuur, belangengroepen, kunstenaars en anderen waren aanwezig.

Doel was te komen tot een interactieve dag waarin de ideeën en creativiteit van al die aanwezigen met passie voor Hillegersberg-Schiebroek werden gebruikt. Aan het eind van de dag wilden we als groep de hoofdlijnen van de toekomstvisie voor de deelgemeente aan het Dagelijks Bestuur van Hillegersberg-Schiebroek aanbieden.

Om het doel te bereiken werden verschillende werkvormen gebruikt om partijen op een creatieve inspirerende manier met elkaar in gesprek te laten gaan. Plenaire sessies, video-interviews, film, spelvormen, wedstrijden, creatieve intermezzo's en gesprekken in zes groepen waarin de scenario's werden uitgediept. Deelgemeente-voorzitter Bert Cremers zei het in zijn openingswoord: "Er zijn vandaag geen grenzen aan het denken". Politiek of maatschappelijk lastige kwesties werden dan ook niet vermeden en er werd regelmatig scherp ingezet. Ook Hans Blankert, voorzitter van de Economic Development Board Rotterdam en inwoner van Hillegersberg-Schiebroek riep op om vrijuit en creatief te denken.

Bijna 30 sprekers

Het lijkt tegenstrijdig. Op een dag waar de interactie tussen betrokkenen bij de toekomst van de deelgemeente centraal staat 30 inleiders uitnodigen.

Dat was het niet, dankzij de "salon"-methode van ErasmusPC. Kern van de salon-methode is dat er een aantal korte inleidingen worden gehouden, van maximaal 7.30 minuten. De tijd wordt strak in de gaten gehouden. Door sprekers met diverse achtergronden met elkaar te combineren, wordt een casus in korte tijd van verschillende kanten belicht. De ervaring leert dat de discussie na de inleidingen automatisch op het juiste meta-niveau wordt gevoerd. Geen discussie over details uit de inleidingen, maar een discussie over de gemeenschappelijke lijnen die uit de inleidingen naar voren komt. Ook tijdens deze inspiratiedag was dat het geval.

De salons werden in twee ronden verdeeld. 's Ochtends waren er drie, waartussen de deelnemers konden kiezen, 's Middags nog drie. De onderwerpen waarover deelnemers zich bogen varieerden van de relatie met de luchthaven en het woonklimaat, tot de klimaataanpak en cultuur in de deelgemeente.

Tussen de salons door werd de deelnemers gevraagd op zoek te gaan naar de ziel van Hillegersberg-Schiebroek. Op kaarten van de deelgemeente werden de fysieke locaties genoemd waar de ziel kan worden gevonden. Twee locaties bleken hierbij de ziel goed te vangen: de plassen en de berg van Hillegersberg met daarop de Hillegondakerk.

De discussies tijdens de dag leidden niet alleen tot nieuwe inzichten. Belangrijker nog is dat er nieuwe coalities werden gevormd. Dit gold zowel tussen sprekers als tussen sprekers en deelnemers.

Interviews, films, plannen en cartoons

Ter voorbereiding op de dag was veel inspiratiemateriaal verzameld. Het gemeentearchief van Rotterdam had allerlei archiefmateriaal beschikbaar gesteld. Diverse prominenten uit de deelgemeente zijn geïnterviewd over hun passie voor Hillegersberg-Schiebroek. Er is een collage gemaakt van oude visies over de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de deelgemeente. En er zijn door cartoonist Hans-Jan Rijbering een aantal cartoons gemaakt over de Inspiratiedag.

Het materiaal is bij elkaar verzameld op de website: http://www.his.erasmuspc.com/. Deze openbare website blijft beschikbaar voor de deelgemeente en andere bezoekers, om het materiaal te bekijken en gebruiken.

Resultaten van de dag

Hillegersberg-Schiebroek is een bijzonder gebied in Rotterdam. Het is gebied met veel kwaliteiten, zowel qua woningen en woonomgeving als qua bevolkingsopbouw en voorzieningen in en nabij het gebied. Er is veel dynamiek in en rond de deelgemeente. Het gebied grenst ten zuiden aan de binnenstad en de deelgemeente Noord van Rotterdam, waar nu gentrification plaats vindt. Ten westen grenst het gebied aan Rotterdam Airport, ten noorden aan de snel groeiende gemeente Lansingerland en ten oosten aan de Rotte die verder wordt ontwikkeld als recreatiegebied.

Op de dag zelf is in de salons veel informatie beschikbaar gekomen waarmee de deelgemeente kan bouwen aan haar toekomst.

De dag werd besloten met een selectie van 5 aanbevelingen voor de deelgemeente over dragers van een nieuwe ruimtelijk-economische visie. Hiertoe werd met de zaal een keuze gemaakt uit de aanbevelingen die voortkwamen uit de salons. Onderstaande figuur geeft schematisch aan welke aanbevelingen zijn gekozen, danwel afgevallen.

In de dag waren de meningen eensluidend dat het gebied de grote aanwezige kwaliteiten moet benutten versterken. Tegelijkertijd is het een gebied dat onderdeel is van de stad, en ook haar rol moet spelen in de stedelijke dynamiek. Het is één van de belangrijkste woongebieden voor welgestelden in Rotterdam en zal dit in de toekomst ook blijven. Tegelijkertijd geldt dat in de deelgemeente meer ruimte kan worden gecreëerd voor een wooncarrière, door meer middeldure woningbouw toe te voegen. De deelgemeente koestert de verscheidenheid: het is een collage dorpen en wil dat blijven.

De relatie met Rotterdam Airport is belangrijk. De luchthaven is er en blijft er. De aanwezigen willen de kansen van de luchthaven beter benutten door middel van het omdopen van Randstadrailstation Meijersplein tot Rotterdam Airport. Op dit station moet je je al op de luchthaven wanen en met shuttle busjes naar de terminal worden gebracht. 

Cultuur is een belangrijke kans voor de deelgemeente. Er moet ruimte worden geboden voor kunstenaars en culturele initiatieven, zonder dat de overheid een te dominante rol pakt. De deelgemeente kent vele eigen culturen, zoals bijvoorbeeld de expats die er in grote getale wonen. Cultuur kan een drager zijn voor ontwikkelingen in de deelgemeente.

Ook een deelgemeente kan een bijdrage leveren aan klimaatdoelstellingen. Het deelgemeentebestuur moet bezien hoe ze in haar eigen uitgavenpatroon, huisvesting, subsidiering, e.d. het klimaat verder kan helpen. De deelgemeente kan ook zelf actie ondernemen.

Cartoon: Hans-Jan Rijbering

Is het doel gehaald?

Is er daarmee in één dag een toekomstvisie gekomen op Hillegersberg-Schiebroek. Van een toekomstvisie verwachten we dat voortbouwend op de ziel van het gebied, inspelend op de wensen van stakeholders een strategie wordt uitgezet waarmee de deelgemeente en haar co-makers aan het werk gaan. We verwachten dat inhoud en proces aan elkaar worden gekoppeld. We hebben in ons artikel over toekomstvisies hier eerder over geschreven.

Op de inspiratiedag is geen proces opgesteld om het inhoudelijke verhaal verder te brengen. Daarmee ligt er nu nog geen toekomstvisie. Maar wel zijn aan belangrijke inhoudelijke basisvoorwaarden om tot een nieuwe toekomstvisie te komen voldaan. De ziel, de stakeholders en co-makers zijn betrokken geraakt en hebben elkaar gevonden in een globaal inhoudelijk toekomstbeeld. Er zijn nieuwe coalities gevormd van partijen die met elkaar verder willen. Nu is het aan de deelgemeente en de co-makers om de volgende stap te maken.

Op de website van Inspiring Cities vindt u meer informatie over de uitkomsten van de dag.

Meer weten?

Contactpersoon: Jeroen Laven
Klik hier om Jeroen een mail te sturen.
Of klik hier voor de contactgegevens van Stipo.