Bewoners maken plan voor nieuwbouwwijk in eigen achtertuin
De nieuwbouw van zo'n 100 woningen naast de kern Huis ter Heide West heeft de gemoederen flink bezig gehouden in Zeist. Veel bewoners zagen de uitbreiding niet zitten. De gemeente zette vervolgens een gewaagde stap: niet zelf het plan maken, maar de bewoners uit Huis ter Heide zelf vragen dat te doen. Hans Karssenberg van Stipo is één van de experts die de bewoners heeft ondersteund, als expert voor de ruimtelijke ontwikkeling.
Het gebied ligt pal tegen de kleine maar fraaie woonkern Huis ter Heide aan. De nieuwbouw betekent een forse uitbreiding van die kern en vindt deels plaats op de ruimte van te verplaatsen sportclubs.
Huis ter Heide, woonkern in bosrijk gebied in de gemeente Zeist
Bewoners aan zet
Veel bewoners zagen de uitbreiding niet zitten. De gemeente zette vervolgens een gewaagde stap: om het plan niet zelf te gaan maken, maar om dat aan de bewoners uit Huis ter Heide te vragen. Geen gemakkelijke beslissing. Niet voor de gemeente, die de teugels flink uit handen geeft. Maar ook niet voor de bewoners die gaan meedoen, die veel in hun omgeving hebben uit te leggen.
Kopgroep
Een ‘Kopgroep' met drie bewoners en drie experts heeft in acht maanden tijd het Programma van Eisen maken voor Huis ter Heide West gemaakt. Deze samenstelling van bewoners en experts is een aangename balans gebleken om gebiedsexpertise en professionele kennis bij elkaar te brengen. De gemeenteraad heeft als enige opdracht het doel meegegeven ‘het creëren van woningbouw ten westen van Huis ter Heide-Zuid, waar het aangenaam wonen, werken en recreëren is met respect voor natuur en cultuurhistorie'. Verder ligt als richtinggevend het aantal van 200 woningen vast, ligt vast dat het een duurzaam gebied moet worden en dat er een bijdrage uit de opbrengsten naar de ontwikkeling van natuur op de Utrechtse Heuvelrug gaat. Voor de rest was de Kopgroep vrij.
Op maandag 27 oktober 2008 is de kopgroep Huis ter Heide West van start gegaan. Uit vier kandidaten kozen bewoners van Huis ter Heide die avond drie bewoners die hen vertegenwoordigen in de kopgroep. Aangevuld met drie inhoudelijke experts zijn zij aan de slag gegaan om een programma van eisen te formuleren voor het ontwerp van woningbouw in Huis ter Heide West.
Interactieve planvorming
Huis ter Heide West is één van de twee pilotprojecten van de gemeente Zeist waarmee de gemeente plannen in de toekomst interactiever vorm wil geven: samen met de samenleving opgaven oppakken en uitwerken. In de toekomst wil Zeist meer projecten op deze manier vorm geven, ook omdat de gemeente op allerlei fronten nu te vaak frictie tussen bewoners en gemeentedoelstellingen ervaart. Dit komt deels doordat Zeist overal waar dat kon binnen de gemeentegrenzen is volgebouwd. Ontwikkeling vindt per definitie in of direct naast bestaande stedelijke structuren plaats. Daarom is het nodig veel meer rekening te houden met gevestigde bewoners en investeerders. Verder speelt de hoge waardering voor Zeist zoals het is een belangrijke rol.
De gemeenteraad van Zeist heeft op 15 juli 2008 de randvoorwaarden voor woningbouw in Huis ter Heide West geformuleerd. De gemeente faciliteert het werk van de kopgroep op verschillende manieren: financieel, organisatorisch en procesmatig. Het is een typisch voorbeeld van de derde generatie interactiviteit. De eerste generatie was sterk gericht op inspraak. De tweede generatie op samen bedenken. De derde generatie, een vorm die geleidelijk vaker voorkomt, is uit op het echt overdragen van verantwoordelijkheid aan bewoners. Een teken dat stedelijke ontwikkeling veel meer dan voorheen in netwerken tot stand komt, zoals ook is te lezen in de uitgave van het KEI-Centrum, N14, Vernieuwen tussen Chaos en Orde.
Deelname Stipo
Hans Karssenberg van Stipo nam deel als expert om de bewoners te ondersteunen voor het onderdeel van de ruimtelijke ontwikkeling en de ruimtelijke ontwikkelingsstrategie. Stipo betrekt ook in eigen projecten de externe partijen als ‘co-maker' en zet coalities op om met vele partners samen vorm te geven aan stedelijke gebieden. Juist daarom was het voor Stipo heel boeiend om deel te nemen aan dit proces, waarin de verantwoordelijkheid van bewoners veel groter is dan gewoonlijk.
De Kopgroep stelt zich voor
In de bijgaande Nieuwsbrief Kopgroep Huis ter Heide West (PDF) stellen de leden zich voor. De Kopgroep wordt begeleid door Boukje Keijzer van de B&A Groep.
Concept Programma van Eisen nu beschikbaar
De Kopgroep heeft bijzonder veel werk verzet om alles op een rij te krijgen. Er zijn gesprekken met betrokkenen gevoerd en er zijn bewonersavonden geweest. Er zijn onderzoeken gehouden naar geluidsoverlast, energieverbruik, verkeersafwikkeling, bebouwingsscenario's, landgoedmodellen, wonen, zorg en voorzieningen. Er is stedenbouwkundig onderzoek verricht door Kirsten van den Berg (netwerkpartner van Stipo) en er zijn berekeningen uitgevoerd (rekenen & tekenen).
Hieruit zijn drie scenario's ontwikkeld. De resultaten worden beknopt gepresenteerd in:
en meer uitgebreid toegelicht in:
In een apart document zijn verkrijgbaar:
Het onderzoek van de Kopgroep heeft tal van verrassingen aan het licht gebracht, waardoor de uitkomst ook deels anders is dan vooraf verwacht. Heel bijzonder was het om te zien hoe de bewoners, die altijd al een voorsprong hebben in de gebiedskennis, nu ook een grote kennis op professioneel gebied hebben opgebouwd. De combinatie van gebiedskennis en professionele kennis maakt dat er een ongelooflijk integrale manier van werken is ontstaan. De professionele kwaliteit van het Programma van Eisen is daarmee zeer hoog te noemen.
Op 17 juni 2009 heeft de Kopgroep het PvE aan het College van B&W overhandigd, nadat de bewoners nog een keer zijn geconsulteerd. De bewoners van Huis ter Heide is gevraagd om hun mening te geven via een enquete. Dankzij de inzet van de drie bewoners en de samenspraak tijdens de ontwikkeling heeft uiteindelijk een ruime meerderheid van de lokale bevolking ingestemd met de nieuwbouw. Met die kennis heeft de gemeenteraad van Zeist het PvE met ruime meerderheid van stemmen vastgesteld. Een groot succes voor deze ontwikkeling die zoveel jaren had vastgezeten.
Meer weten
Contactpersoon: Hans Karssenberg
Klik hier om Hans een mail te sturen
Of klik hier voor de contactgegevens van Stipo
