De kans om te spreken en de kunst van het luisteren

Tekst door Larita Gerrissen in opdracht van Red Thunderbird Agency.

Talking sticks worden onder andere gebruikt in de zogeheten talking circle, een traditionele manier voor inheemse volkeren in Noord-Amerika om problemen op te lossen. Het is een zeer efficiënte manier om hindernissen uit de weg te ruimen en mensen toe te staan om zich met volledige vrijheid uit te drukken. Om deze reden, wordt het meer en meer populair in de hedendaagse maatschappij. De talking circle wordt gebruikt in scholen, in het bedrijfsleven en in de kleedkamers van sportteams over de hele wereld, om de eenvoudige reden dat de techniek zeer goed werkt. Het symbolisme van de cirkel, zonder begin en zonder iemand die op de voorgrond treedt, dient om mensen aan te moedigen om vrij en eerlijk over dingen te spreken die zij op hun hart hebben liggen.

De talking stick

De talking stick is een houten stok van ongeveer 30 centimeter lang, verfraaid met symbolische aspecten uit de natuur die van betekenis zijn voor de eigenaar. De dieren die in de decoratie van de talking stick worden gebruikt zijn zeer symbolisch. Bijvoorbeeld de beer wordt gewoonlijk gezien als symbool van sterkte, dromen, en beschermer/ heler; de bever wordt gewoonlijk gekenmerkt als bouwer; de wolf symboliseert een onderwijzer in wijsheid en nieuwe ideeën enzovoort. Sommige stammen geloven dat het dier de persoon selecteert en niet dat de persoon het dier uitkiest.

Het soort hout dat wordt gebruikt om de talking stick te maken zou ook betrekking hebben gehad op de eigenaar. De berk symboliseert waarheid; de esdoorn vertegenwoordigt zachtaardigeheid; de iep wordt gebruikt voor wijsheid enzovoort.

De decoratie kan bestaan uit veren, afbeeldingen, leder, parels, bont, been, schelpen en meer. Deze ornamenten hebben ook betekenis. De kleuren en de soorten van veren en huid symboliseerden ook zaken die betrekking hadden op de eigenaar en zo was de talking stick dus een heel persoonlijk item. Soms legden mensen de talking stick in het licht van de volle maan om de geesten toe te staan om binnen te treden. Geen talking stick was hetzelfde omdat het materiaal dat werd gebruikt en de decoratie specifiek toegespitst waren op de eigenaar van de talking stick.

Traditioneel gebruik van de talking stick

De talking stick werd eeuwenlang gebruikt door vele inheemse stammen in Noord- Amerika om op een eerlijke en onpartijdige manier elkander aan te horen. De talking stick werd over het algemeen gebruikt in raadscirkels om aan te wijzen wie het recht had te spreken. Als er kwesties van groot belang voor de raad kwamen, dan hield de elder met de leiding de talking stick vast en begon met de bespreking. Als hij klaar was met wat hij wilde zeggen dan hield hij de talking stick uit en degene die wenste te spreken na hem nam het over. Op deze wijze ging de stok over van één individu tot een andere tot iedereen die wenste te spreken dit had gedaan. De stok werd dan teruggegeven aan de elder met de leiding om het veilig te bewaren.

Sommige stammen gebruikten een talking feather in plaats van een talking stick. Andere stammen zouden een vredespijp, een wampumriem, heilige schelp, of een ander voorwerp kunnen hebben gebruikt waarmee zij bepaalden wie het recht had om te spreken. Wat voor voorwerp het ook is, het draagt eerbied met zich mee voor vrijheid van spreken en verzekert de spreker ervan dat hij de vrijheid en de bevoegdheid heeft om te zeggen wat in zijn hart is zonder vrees voor represaille of vernedering.

Degene die de talking stick vasthoudt, heeft de heilige kracht van het woord binnen zijn handbereik. Slechts hij mag spreken terwijl hij de stok vasthoudt; de andere raadsleden moeten stil blijven. De adelaarsveer die aan de talking stick wordt gebonden geeft hem de moed en de wijsheid om eerlijk en met wijsheid te spreken. Het konijnenbont op het eind van de stok herinnert hem eraan dat zijn woorden uit zijn hart moeten komen en dat zij zacht en warm moeten zijn. De steen zal hem eraan herinneren dat de Grote Geest het bericht van zijn hart hoort evenals zijn woorden die hij heeft gesproken. De schelp, schitterend met de kleuren van de regenboog en continu veranderend, herinnert hem eraan dat alles in de schepping verandert -- de dagen, de seizoenen, de jaren -- en mensen en situaties veranderen ook.

De vier kleuren van de kralen -- geel voor de zonsopgang (oosten), rood voor de zonsondergang (westen), wit voor de sneeuw (het noorden) en het het groen voor de aarde (zuiden) -- zijn symbolisch voor de bevoegdheden van het universum die dat hij op dat ogenblik in zijn handen heeft om te spreken wat in zijn hart is. Vastgemaakt aan de stok worden de bundels van haar van de machtige bizon. Hij die spreekt kan dit met de kracht en de sterkte van dit grootse dier doen.

De spreker zou niet moeten vergeten dat hij in zich een heilige vonk van de Grote Geest draagt, en daarom is hij ook heilig. Als hij voelt dat hij de talking stick niet kan eren met zijn woorden, zou hij zich van het spreken moeten onthouden zodat hij zich niet zal onteren. Wanneer hij opnieuw de controle over zijn woorden heeft, zal de stok aan hem worden teruggegeven.

Talking circle

De talking stick werd over het algemeen ook gebruikt in een talking circle. Een talking circle is een traditioneel instrument voor het behandelen van de dingen die zich in de normale dagelijkse gang van zaken van een persoon of hun gemeenschap mengen, of de kwestie nou onbelangrijk of ernstig van aard is. De cirkel kan worden toegepast om conflicten , misvattingen, meningsverschillen of diepere problemen op een veilige manier en vertrouwelijk op te lossen.

De talking circle werkt op deze wijze dat iedereen in een cirkel, over het algemeen met mannen in het Noorden en vrouwen in het Zuiden, zit. De leider van de cirkel zal over het algemeen in het Oosten zitten. De talking stick of een ander teken zoals een veer wordt kloksgewijs overgegeven binnen de cirkel. Aangezien elke persoon de talking stick of het teken ontvangt, kunnen zij spreken zolang zij dit wensen, met inbegrip van het aanstippen van een onderwerp dat door iemand anders in de cirkel ter sprake wordt gebracht. Wanneer zij klaar zijn met spreken, geven zij de stok of het teken door. Als iemand niet wenst te spreken, geeft diegene eenvoudig de stok of het teken door. De stok of het teken kan meerdere keren rondgaan; wanneer iedereen de kans heeft gehad om zo vaak te spreken als zij wensen, beëindigt de leider de cirkel.

Er zijn verscheidene soorten talking circles. De meest voorkomende soort van cirkel is een eenvoudige cirkel om te ideeën uit te wisselen, waarbij de mensen enkel delen wat zij willen zeggen. Er is geen bepaald doel of thema, en er worden vaak fascinerende zijsprongen gemaakt. Deze cirkel is ook een uitstekende inleiding voor ceremonies.

Een andere veel voorkomende cirkel, en misschien de krachtigste, is de helende cirkel. Deze wordt over het algemeen geleid door een leider, en zal worden bijeengeroepen om kwesties te behandelen die mensen dwarszitten. Deze kwesties kunnen specifiek zijn, of de cirkel kan worden bijeengeroepen om iedereen simpelweg toe te staan om even hun hart te luchten betreffende de problemen. Meestal is een eenvoudige kans om een stem te hebben en het probleem te hebben geuit aan een sympathiek en steunend oor alles dat een persoon nodig heeft om te helen.

Bovendien staat het delen in groep iedereen toe om een stuk van de last van de persoon met het probleem over te nemen welke dan de cirkel met een lichter gevoel verlaat. Echter aangezien het probleem niet tot de andere deelnemers behoort, kunnen zij het stuk van de last dat zij hebben overgenomen makkelijk naast zich neerleggen en weglopen zonder hun eigen last te hebben verzwaard.

Een ander soort cirkel wordt gebruikt om te bemiddelen bij problemen tussen mensen, individuen of groepen. Opnieuw, meestal alles dat nodig is om tot een oplossing te komen bij problemen, is de kans om in alle eerlijkheid te luisteren en te spreken, zodat beide kanten van het probleem zich bewust worden van het effect van het probleem op de andere partij. In deze cirkels begeleidt de leider de deelnemers naar het vinden van hun eigen schappelijke oplossing voor hun probleem, aangezien een oplossing die door de deelnemers zelf wordt geoppperd de meeste kans van slagen heeft op de lange termijn.

Er zijn een paar zeer eenvoudige richtlijnen die het mogelijk maken voor een talking circle om te functioneren:

1. Slechts één persoon spreekt - slechts de persoon die de veer of de stok vasthoudt, mag spreken. Dialogen zijn geen deel van de cirkel, aangezien zij in een conflict kunnen ontaarden.
2. Introduceer jezelf - het is beleefd om je in de eerste ronde te introduceren. 
3. Spreek vanuit je hart - de spreker zou zich vanuit het hart tot de cirkel moeten richten, en kan spreken voor zolang als nodig, met eerbied voor de tijd van anderen.
4. Luister met eerbied - alle aanwezigen, behalve de spreker, luisteren aandachtig en geven steun aan de spreker. Het luisteren met het hart staat je toe om de ware bedoeling te horen over wat de spreker zegt. Luister op de manier zoals je verwacht dat anderen naar je luisteren.
5. Wat in de cirkel wordt gezegd, blijft in de cirkel - herhaal nooit iets wat binnen de cirkel wordt gezegd, tenzij je de toestemming van de spreker hebt.

Wanneer een cirkel bijeen wordt geroepen, kan het branden van sage voor de deelnemers helpen om de negativiteit te verjagen die zij met zich mee kunnen dragen. Op een bepaalde manier is het als "het vegen van je geestelijke schoenen" alvorens de cirkel in te gaan. Eveneens zal de smudge brandend houden tijdens de cirkel, in het bijzonder wanneer de emoties intens zijn, helpen negativiteit te weerhouden de cirkel binnen te gaan.

Eigentijds gebruik van de talking stick

Tegenwoordig wordt de talking stick meer en meer populair in de moderne maatschappij. Het is vooral populair in de bedrijfswereld waar management trainers goed gebruik maken van de talking stick. Één van die management trainers die zeer enthousiast is over de talking stick, is Stephen Covey, auteur van vele boeken, onder andere "The 7 habits of highly effective people" en "The 8th habit" . Covey is ook voorzitter van het Covey Leadership Center en het Institute for Principle-Centered Leadership, een non-profit organisatie. Hij spreekt internationaal over onderwerpen als leiderschap, hoe persoonlijk effectief te leven en te veranderen, familie en relaties met andere personen.

Volgens Covey is de talking stick een goed hulpmiddel in de maatschappij waarin wij leven; een egocentrische maatschappij; een "ik-ik-ik cultuur". Mensen leren niet om naar elkaar te luisteren. Covey houdt ervan om talking sticks te gebruiken in vergaderingen waarbij de persoon die de talking stick houdt de enige persoon is die mag spreken tot hij of zij zich begrepen voelt; wanneer de degene die in bezit is van de talking stick zich volledig begrepen voelt, dan en alleen dan, wordt de talking stick aan de volgende persoon doorgegeven. Hij zegt: "Dit leidt tot een ongelooflijk begrip en een synergy onder het team. Elk bedrijf zou er goed aan doen om een Talking stick te hebben!"

In zijn boek "The 8th habit" schreef hij een hoofdstuk genaamd "Blending Voices", waar hij over de Indiaanse talking stick spreekt en hoe het gebruik aan de Founding Fathers van de Verenigde Staten werd onderwezen. Het hoofdstuk beschrijft hoe de Indiaanse talking stick heeft beïnvloed wat in Philadelphia plaatsvond tijdens de vorming van de Grondwet van de Verenigde Staten. In de aanwezigheid van een talking stick kwamen de Founding Fathers tot de Grondwet zoals wij die vandaag de dag kennen, volgens Covey.
Covey gelooft echt in het gebruik van de talking stick. Vooral in het concept dat de persoon die spreekt zich begrepen dient te voelen alvorens de talking stick wordt doorgegeven. "Wat gebeurt is dat de energie van de groep van negatief naar positief wordt omgezet, van verdediging naar creatief, en het zorgt voor derde alternatieve oplossingen die beter zijn dan wat iedereen aanvankelijk voorstelde ", zegt Covey.

Johnnie Moore

Een andere prominente zakenman, Johnnie Moore, afkomstig uit Groot-Britannië, gelooft dat talking sticks een goede manier zijn om vergaderingen te leiden. Johnnie Moore is een marketing consultant die voor verscheidene grote bedrijven, zoals de BBC, PricewaterhouseCoopers en meer heeft gewerkt. Hij is ook een mede-oprichter van Applied Improvisation Network en heeft zowel in Europa als Noord-Amerika gewerkt.

Op zijn blog zegt hij: "Ik ben bij evenementen geweest waar wij met z'n allen in een cirkel zaten, en als iemand wilde spreken, dan namen zij de talking stick over. Het is zoiets waar vaak op een hilarische manier over gespot wordt op TV. Echter de daadwerkelijke ervaring was zeer bevredigend. Ik waardeerde vooral het principe dat een facilitator duidelijk maakte: als u spreekt, voel u dan vrij om u uit te drukken zoals u wilt, en wees bedachtzaam dat anderen ook zullen willen spreken. Dat zette je op de een of andere manier op het idee dat je niet maar wat moest babbelen maar dan op een tolerantere manier.

Het tweede principe was dat als je niet sprak, de nadruk lag op het luisteren, en dat je daar niet ondertussen moest zitten plannen wat je bijdehande follow-up zou gaan worden. Soms werkt het heel goed als de suggestie wordt gedaan dat wij niet rechtstreeks antwoorden op wat de vorige persoon heeft gezegd, wat afleidt van een dynamiek van een klein aantal mensen die een gesprek hebben dat door anderen wordt bekeken. In ieder geval wat leek te werken aan het talking stick ritueel is dat de aanwezigen erin slaagden om respect aan het proces toe te voegen en de ervaring samen te delen."

Het gebruiken van een talking stick in een talking circle schijnt te werken, traditioneel binnen de inheemse culturen van Noord-Amerika, maar ook in de bedrijfswereld van vandaag de dag. Natuurlijk ligt de kracht in het feit dat de mensen die deelnemen hun consensus geven aan deze methode en niet in de stok zelf. Maar de aanwezigheid van de talking stick verandert de synergy binnen de groep mensen en op de een of andere manier is er eerbied voor de stok en de methode die het vertegenwoordigt. Het wordt een talking stick genoemd maar het moedigt eigenlijk meer het luisteren aan. De mensen die niet de talking stick vasthouden dienen te luisteren naar de persoon die het wel vasthoudt.

Een talking circle kan als een veilige plaats aanvoelen. Het kan een plaats zijn waar mensen samenkomen in hun zoektocht naar nieuwe richtingen of om dingen recht te zetten. Mensen zijn aanwezig om het bewuste onderwerp te behandelen en niet slechts om hun zegje te doen. In plaats daarvan moedigt de talking stick efficiënt spreken en luisteren aan.

Wie interesse heeft in het gebruik van de talking stick en een authentiek Indiaans exemplaar wilt aanschaffen, kan terecht bij Red Thunderbird Agency (RTA) dat de ‘American Indian Arts & Lifeways' promoot en op die manier economische en educatieve kansen creëert voor de inheemse bevolking van Noord-Amerika. Ook is het mogelijk om lezingen/presentaties te boeken van Native Americans waarin het gebruik van de Talking Stick in een Talking Circle centraal staat. Scott Frazier hield een dergelijke presentatie bij Stipo op 31 oktober 2008. Lees meer over deze presentatie.

Lees meer

Scott Frazier gaf op 31 oktober aan Stipo een presentatie over milieu, culturele diversiteit en communicatie. Lees hier meer over deze inspirerende presentatie.  

Bronnen

• Covey, Stephen. The 7 habits of highly effective people. Fireside, 1990.

• Interview met Stephen Covey op Enterprise Toronto (September 15, 2008).

• Johnnie Moore's weblog (September 19, 2008)

• Leader Network (September 15, 2008)

• Mi'kmaq Spirit (September 15, 2008)

• Wikipedia

• Fotografie: Internet en Red Thunderbird Agency (Scott Frazier / talkingstick).